Hervorming van de werkloosheid: bijna één op de twee Brusselaars die zijn recht op uitkeringen verliest, wendt zich na uitsluiting tot een OCMW
Actiris publiceert vandaag de resultaten van de tweede editie van zijn monitoring van de federale werkloosheidshervormingen. Deze analyse behandelt de effecten van de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd die tijdens de eerste helft van 2026 werden vastgesteld, evenals de eerste gevolgen van de activering van personen die langdurig arbeidsongeschikt zijn.
Einde van het recht op uitkeringen: een massale overgang naar OCMW’s en het RIZIV
De monitoring analyseert de situatie van de 15.500 werkzoekenden die getroffen werden door de eerste twee golven (meer dan 20 jaar en meer dan 8 jaar werkloosheid) van het verlies van het recht op uitkeringen tijdens het eerste kwartaal van 2026. Op korte termijn leidt het verlies van de uitkering (na uitsluiting) voornamelijk tot een overstap naar andere vormen van sociale bescherming:
- Massaal beroep op het leefloon: Bijna één op de twee werklozen (47,6%) uit de uitsluitingsgolven van het eerste kwartaal van 2026 werd binnen de drie maanden na het verlies van zijn of haar recht op uitkeringen begunstigde van een OCMW.
- Overgang naar de ziekte- en invaliditeitsverzekering: 8,9% (1.381 personen) van de betrokken werkzoekenden stroomde door naar het stelsel van de ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV).
- Toegang tot werk blijft beperkt: 12,6% van de uitgesloten personen vond binnen drie maanden werk (ongeacht de contractduur). Voor contracten van 28 dagen of langer daalt dit aandeel tot 7,1%. Het is echter belangrijk te benadrukken dat de werkgelegenheidsgraad van deze eerste twee golven mede kan worden verklaard door het profiel van de betrokken werkzoekenden, die zich zeer ver van de arbeidsmarkt bevinden (meer dan 8 jaar zonder werk).
De voorgestelde cijfers vormen een voorlopige momentopname van de situatie. Zij kunnen nog evolueren, aangezien sommige personen mogelijk pas na 30 juni 2026 tot één van de geanalyseerde categorieën zijn toegetreden. Bovendien bevindt de hervorming van de beperking van werkloosheidsuitkeringen in de tijd zich nog steeds in de uitrolfase.
Heractivering van personen die hun recht op uitkeringen verliezen en activering van langdurig zieken
De diensten van Actiris en zijn partners (Lokale Missies en OCMW’s) hebben zich naar aanleiding van deze situatie ten volle gemobiliseerd:
- Begeleidingstrajecten: Sinds oktober 2025 zijn 4.647 personen die hun recht op uitkeringen verliezen, gestart met een begeleidingstraject bij Actiris of een van zijn partners. Meer dan de helft van hen (52,1%) werd begeleid in de drie maanden vóór het effectieve einde van hun uitkeringen. Daarnaast namen 1.753 werkzoekenden deel aan specifieke infosessies en kregen 3.502 personen een persoonlijk informatiegesprek. Eenzelfde persoon kon van één of meerdere van deze dienstverleningstrajecten gebruikmaken.
- Activering van langdurig zieken: 3.542 sociaal verzekerden zijn ingeschreven bij Actiris, onder wie 1.349 sinds 1 januari 2026. Daarnaast konden 1.136 sociaal verzekerden sinds januari al gebruikmaken van minstens één specifieke begeleidingsactie.
Uiteenlopende profielen en gemeenten die zwaar worden getroffen
Aan het einde van de eerste helft van 2026 hebben in totaal 27.500 Brusselse werkzoekenden hun recht op werkloosheids- of inschakelingsuitkeringen verloren.
- Grote afstand tot de arbeidsmarkt: Het profiel van de uitgesloten personen wijst op een hoge kwetsbaarheid. Zo heeft 63,6% een laag opleidingsniveau en is 39,1% 50 jaar of ouder.
- De overstap naar de OCMW’s treft het hele Gewest. Proportioneel tellen de gemeenten Etterbeek (57,8%), Oudergem (53,6%), Brussel-Stad (52,9%) en Sint-Gillis (51,7%) het hoogste aandeel personen die hun recht op uitkeringen verloren en nu door een OCMW worden ondersteund.
Vooruitzichten en op te volgen indicatoren
Actiris schat bovendien dat ongeveer 10.000 bijkomende werkzoekenden hun recht op uitkeringen zullen verliezen tussen juli 2026 en juni 2027.
Hoewel de overgang naar de sociale vangnetten vandaag al kan worden gemeten, zijn de indicatoren met betrekking tot de daadwerkelijke toegang tot werk en de instroom in opleidingen momenteel nog niet volledig beschikbaar. De volgende edities van de monitoring zullen toelaten de evolutie van deze cruciale indicatoren nauwgezet op te volgen om de langetermijneffecten van de hervorming te evalueren.
Romain Adam
